تحولات فناوریهای هوش مصنوعی، واقعیت مجازی و افزوده و تحلیل داده، ظرفیتهای جدیدی برای بازطراحی نظامهای آموزشی ایجاد کرده است. این ظرفیت در آموزش نیروهای ویژه، به دلیل ماهیت پیچیده، محیطمحور و مهارتمحور مأموریتهای آنان، اهمیت بیشتری دارد. هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل مفهومی سیستم آموزش متاورسی برای آموزش یگانهای ویژه با تأکید بر تیپهای نیروی مخصوص واکنش سریع نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران است. پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر روش توصیفی و از نظر رویکرد کلی آمیخته است لیکن در این مقاله، بخش کیفی پژوهش شامل مطالعه اسناد و مدارک، بررسی ادبیات و مصاحبه با صاحبنظران، مبنای استخراج، مدل مفهومی قرار گرفته است. جامعه کیفی پژوهش شامل صاحبنظران حوزههای فرماندهی یگان-های ویژه، و مدیریت آموزشی بود که 10 نفر از آنان بهعنوان مشارکتکنندگان بخش کیفی انتخاب شدند. دادهها طی سه مرحله استخراج و کدگذاری، پردازش و تلفیق، و قضاوت خبرگان تحلیل شدند. یافتهها نشان داد معماری سیستم آموزش متاورسی(سام) از سه بُعد اصلی شامل سیستم آموزش فیزیکی، ابزارهای تعاملی و سیستم آموزش مجازی متاورس تشکیل میشود. این ابعاد دارای 9 مؤلفه اصلی هستند. علاوه بر این، امنیت و حفاظت از دادهها بهعنوان الزام میانبخشی و فناوریهایی مانند هوش مصنوعی، واقعیتهای توسعهیافته، اینترنت اشیا، دوقلوی دیجیتال، تحلیل داده و محاسبات ابری بهعنوان فناوریهای پشتیبان شناسایی شدند. پس از پالایش یافتهها، مدل مفهومی نهایی با اتکا به دادههای اسنادی و مصاحبهای و قضاوت خبرگان ارائه شد.